انواع غلتک راهسازی و کاربرد آنها
غلتک راهسازی چیست و کاربردهای آن
غلتک راهسازی، عنوانی است که به نوعی وسیله نقلیه مهندسی نسبت داده میشود. این نوع از ماشینهای صنعتی، جز متداولترین وسایلی هستند که صنایع گوناگون، خصوصا در راهسازی به کار گرفته میشوند. اصلاح ویژگیهای خاک از عمده کاربردهای غلتکها است که استفاده از آنها مقاومت خاک را به حد مطلوبی میرساند. غلتکها اصولا نقش متراکمکنندگی دارند که میتوانند منجر به افزایش مقاومت خاک، کاهش قابلیت تغییر حجم خاک و کاهش قابلیت نفوذناپذیری در خاک شوند. از غلتک ها برای فشرده کردن خاک، شن، بتن یا آسفالت در ساخت و ساز راهها و بنیان ساختمانها استفاده میشوند.
با توجه به کاربرد گسترده غلتکها در صنایع ساخت و ساز، انواع گوناگونی از این غلتکها با توجه به اساس کار وجود دارند که هر یک با دارا بودن ویژگی خاص، عملکرد معینی دارند. البته نقش غلتکها در فرآیند دفن زباله و یا امور کشاورزی نیز غیر قابل انکار است.
انواع غلتک راهسازی
غلتکهای راهسازی برای کسانی که به حداکثر رساندن خروجی پروژه راهسازی خود فکر میکنند بسیار ضروری است. با کمک یک غلتک راهسازی درجه بالا، اطمینان پیدا کردن از یافتن نتایج مناسب آسانتر از همیشه میشود. غلتکهای راهسازی میتوانند حدود ۱-۲۰ تن وزن داشته باشند. علت این وزن سنگین این است که هدف اصلی این غلتکها حذف حفرههای موجود در خاک، شن یا بتن و… است که غلتکهای راهسازی اين سطوح را جامد، پایدار و متراکمتر میکنند. در زیر انواع مختلف غلتکهای راهسازی و کاربرد و ویژگیهایشان مورد بحث قرار گرفته است.
غلتک دستی
غلتک دستی برای هموار کردن سطوح از فشار و نیروی استاتیکی اسفاده میکند. برای سنگین شدن این نوع غلتک باید داخل مخزن رولر را با روغن یا آب پر کرد که حجم آب یا روغن میتواند با توجه به ظرفیت غلتک متفاوت باشد. انواع غلتکهای دستی بر اساس اندازه: ۴۰ سانت ۴۵ کیلوگرم، ۵۰ سانت ۵۵ کیلوگرم و ۶۰ سانت ۶۰ کیلوگرم است. اجزای غلتک دستی نیز عبارت اند از: اهرم مرکزی، دو اهرم کناری، یاتاقان، رول یا درام غلتک و دریچه درام جهت پر نمودن آب یا روغن.
غلتک تک درام
غلتک تک درام یک نوع از ماشینآلات سنگین است. جلو این غلتک دارای یک درام غول پیکر است در حالی که عقب آن دارای لاستیکهایی مخصوص است. این لاستیکها بسیار محکم هستند و میتوانند از خطر پنچر شدن به خوبی جلوگیری کنند. هنگامی که در راهها و جادههای ناهموار با این غلتکها کار میکنید به این لاستیکهای سنگین نیاز است. در غلتک تک درام، راننده در قسمت میانی ماشین مینشیند که به این قسمت از غلطک کابین میگویند. بخش کابین غلتک، در بالای این ماشین قرار دارد و به راننده دید عالی از منطقه مجاور میدهد؛ از این رو راننده به راحتی میتواند مکانهایی را که از غلتک استفاده میکند را ببیند. میزان قدرت کوبش غلتکهای تک درام ۲ تن است و نسبت به غلتکهای دو درام توان کمتری دارند.
غلتک دو درام
تفاوت اصلی غلتک تک درام با غلتک دوبل درام در این است که غلتک دو درام فاقد لاستیک است. اینکه این ماشین فاقد لاستیک است و خوب یا بد است، به شغل شما بستگی دارد. یک غلتک دو درام میتواند همزمان اجسام جلو و پشت راننده را صاف کند. روند کار این غلتک به این صورت است که درامها غلتک را حرکت میدهند در حالی که اقلام و راههای اطراف را صاف میکنند؛ به همین دلیل، غلتکهای دو درام هیچوقت کشش واحدهای تک درام را ندارند. قطعاً شما هم از این وسایل نقلیه برای کارهای تخصصی استفاده نخواهید کرد. اما لازم به ذکر است که این غلطکها در راه و جادههای مسطح یا با درجهبندی تدریجی بهترین عملکرد را دارند. این نوع غلتک نیروی بیشتری برای کوبش نسبت به غلتکهای تک ردام دارند که که نیروی آنها به حداکثر ۶ تن می رسد. برای انجام عملیات باید به وسعت پروژه ی خود نگاه کرد تا میان غلتک تک درام و دو درام انتخاب مناسبی داشت.
غلتک سیلندر (چرخدار صاف)
غلتکهای سیلندر رایجترین نوع غلتکهایی هستند که امروزه مورد استفاده قرار میگیرند. این نوع غلتکها طبل سیلندر سنتی دارند و ابتداییترین نوع غلتکهای راهسازی هستند. اکثر این غلتکها فقط غلتکهای تک درام هستند، اگرچه اغلب تعدادی غلتک هم وجود دارد که از دو درام استفاده میکنند. وزن ناخالص این خلتکها بین ۸ تا ۱۰ تن میباشد. غلتکهای سیلندر همچنین به عنوان غلتکهای چرخدار صاف شناخته میشوند. این نوع غلتکهای راهسازی بیشتر برای تثبیت سنگ یا سایر مصالح مشابه در زمینهای مسطح مورد استفاده قرار میگیرند. از انواع غلتک سیلندر میتوان به غلتک سه چرخ، غلتکهای دو محوری و سه محوری تاندوم نام برد. گفتنی است زمانی که از این غلتکها برای راههای سطحی برای ایجاد یک سطح صاف و هموارتر استفاده میکنید، بهترین عملکرد را به همراه دارند و نباید از آنها برای خاکهای رسی استفاده کرد.
غلتک ارتعاشی
از نظر بصری، غلتکهای ارتعاشی تفاوت چندانی با غلتکهای سیلندر ندارند. چیزی که این غلتکها را متمایز میکند، یک محور داخلی است که سبب میشود درام چرخ این غلتکها به لرزه در بیاید. عملکرد ارتعاشی این نوع غلتکهای راهسازی عملکردهای این غلتکها را بسیار افزایش میدهد. این امر باعث میشود که این نوع غلتکها بیشتر در پروژههایی با لایههای پایه دانهای استفاده شوند. البته گاهی اوقات از غلتکهای ارتعاشی در آسفالتریزی در بزرگراهها نیز استفاده میشود. ویژگیهای ارتعاشی این نوع غلتکهای راهسازی به کاهش فضای بین ذرات در مواد متراکم شده کمک میکند و لایههای متراکمتری را ایجاد میکند تا عمق بیشتری به فونداسیون داده شود.
ارتعاشات این دستگاهها همچنین باعث میشود که ذرات به هم نزدیکتر شوند چراکه توسط نوسانات ناشی از این دستگاه ذرات به جای خود رانده میشوند. البته غلطکهای ارتعاشی خود به دو دسته بزرگ و کوچک تقسیم میشوند که غلطتکهای ارتعاشی کوچک دارای انواع غلتک ارتعاشی دارای تخماقهای دستی، غلتک ارتعاشی دارای ویبراتورهای صفحهای، غلتک ارتعاشی دارای ویبراتورهای دستی و غلتکهای بزرگ دارای غلتکهای پاچه بزی و ویبراتوری، غلتک ارتعاشی چرخ لاستیکی، غلتک ارتعاشی چرخ آهنی صاف و غلتک ارتعاشی شبکهای هستند.
غلتک شبکه
غلتکهای شبکهای دارای سطح فولادی سنگین استوانهای شکل هستند. این سطح فولادی شبکهای از میلههای فولادی را با سوراخهای مربع شکل تشکیل میدهد. معمولا تعادل این نوع غلتکهای راهسازی توسط بلوکهای بتنی فراهم میشود. این نوع از غلتکهای راهسازی عموماً یک وسیله یدککشی است. این مدل غلطکهای راهسازی عموما برای افزایش تراکم خاکهای درشت با درجهبندی متوسط و سنگهای هوازده و اغلب در پروژههای جادههای زیربنایی و زیر پایه مورد استفاده قرار میگیرند.
البته لازم به ذکر است که این مدل غلطکها، برای استفاده در خاکهای رسی، خاکهای سیلتی یا خاکهای یک نواخت اصلا گزینه مناسبی نیستند. اما گفتنی است که این غلتکها برای خرد کردن قطعات کلوخه خاکهای چسبنده و براي خرد کردن و متراکم نمودن سنگهای نرم که دارای افت درصد یا بیشتر هستند، کارایی بالایی دارند و بسیار مناسب هستند.
غلتک تایر لاستیکی ( پنوماتیک )
این نوع از غلتکهای راهسازی نیز درامهایشان چرخهای معمولی دور میشوند و در عوض دارای چندین ردیف لاستیک بادی نزدیک به هم در جلو و عقب وسیله نقلیه هستند. لاستیکهای این نوع غلتکها همچنین برای اعمال فشار فشرده در تمام عرض غلتک به صورت تکان خورده هستند. این نوع غلتکها به بهترین وجه در مواد نرم و خاکهای فشرده استفاده میشوند و کارایی بالایی هم دارند. این غلتکها همچنین در ساختوساز بزرگراهها نیز یافت میشوند، به خصوص برای زمانی که شروع به صاف کردن قیر در برخی از جادهها میکنند. این نوع غلتکهای راهسازی ممکن است دارای چرخهای بزرگ یا کوچک باشند و معمولا وزن این غلتکهای تایر لاستیکی را با اضافه کردن وزنه به منظور مناسب کردنشان برای خاك تحت تراکم تغییر میدهند.
غلتک کفشک دار (پاچه فیلی)
این نوع غلتک مشابه غلتک پاچهبزی است اما تفاوت آن در این است که بر روی رول دستگاه صفحهای فولادی قرار دارد. غلتک های فشک دار معمولا برای تراکم همه نوع خاک خصوصا شنی و ماسهای بسیار مناسب اند. غلتکهای کفشک دار که پاچه فیلی نیز به آن گفته میشود، در حین تراکم خاک، اختلال کمتری در سطح خاک ایجاد میکنند.
غلتک کوبشی (پاچهبزی)
این نوع از غلتکهای راهسازی با تیغههایی که معمولاً مستطیل شکل هستند و در یک الگوی نسبتاً ششضلعی ساخته شدهاند. البته برخی از این غلتکها در طراحیهای مختلف دارای شکلهای متفاوتی هم هستند، هرچند، شکل آنها در کاراییشان چندان مهم نیست. به این غلتکهای کوبنده یا کوبشی، غلتکهای پای گوسفندی یا پاچهبزی نیز گفته میشود و معمولاً در پروژههایی که باید با خاکهای سنگین مانند خاک رس کار کنند، مورد استفاده قرار میگیرند. علت نامگذاری این غلتک به پاچهبزی این است که تسطیح آن به گونه ایست که انگار گلهای بز اثراتی از پای خود بر روی زمین به جای گذاشته اند.
همچنین بخوانید